سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
495
تاريخ ايران ( فارسى )
شهر را تصرف نمود . آنها به متابعت از خوارج تمام زندانيان را آنقدر شكنجه دادند كه مردند . اينها با يك آرتش ايران به مدافعت برخاسته و اميدوار بودند كه به زودى تمام دنيا را تصرف خواهند كرد . محاصرهء شهر در تمام تابستان طول كشيد و بالاخره پيشواى آنان ملا محمد على مجروح شده و درگذشت و موضع مستحكم آنها تصرف شد . مردان ، زنان و بچهها همگى بدست محاصرهكنندگان قتلعام شدند . دو سال بعد حيات شاه مورد سوءقصد چهار نفر بابى كه عريضهاى در دست داشتند قرار گرفت . شاه از ران زخم برداشت و خبر مرگ او انتشار يافته مجازاتى كه براى سوءقصدكنندگان معين گرديد بسيار وحشيانه بود . در اول ده زندانى بقتل رسيدند . اما در مورد دو نفر ، حكم شد آنها را شمع آجين كردند . يعنى سينهء هريك را سوراخ كرده چهار شمع گذاشتند و بعد از اينهمه زجر و شكنجه با يك تبر كوچك آنها را چهار شقه كرده و هرشقه را بيك دروازهء تهران آويختند . پس از آن يك دوران ترور ادامه يافت . صدراعظم براى آنكه انتقام با بيان را متوجه خود نسازد زندانيان را بين افسران كشورى پخش نمود و آنها هم همه را به طرز فجيعى بقتل رسانيدند « 1 » . با بيان كه شاعرهء معروف آنها قرة العين نيز جزو آنها بود بقدرى از خود شجاعت و دلاورى نشان دادند كه نهفقط هموطنان آنها بلكه اروپائيان بر حال آنها رحمت و شفقت آوردند . بعضى از اروپائيان ساكن تهران نيز شايد بر اثر رفتار قهرمانانهء آنها به دين جديد پيوستند . تأسيس ايستگاه دريائى روسى در آشوره ده 1840 م خاصيت يا غرابت سواحل جنوبى ناحيهء ساحلى درياى خزر عبارت از اينست كه يك عده دماغههاى كمعرض تشكيل مردابهاى نمك داده است . ما مرداب انزلى ( پهلوى فعلى ) بندر رشت را مذكور داشتهايم . در اينجا بايد ذكر كرد كه در استراباد نيز يك مرداب ديگرى وجود دارد . در اينجا دماغهء طويل و كمعرض از ساحل غربى سى ميل دور شده و به سه
--> ( 1 ) - دكتر فرانسوى شاه از قطعهقطعه كردن يك بابى عذر خواسته و گفت كه من بطور حرفه قتل زياد كردهام و نميخواهم بواسطهء آدمكشى بر عدهء آنان بيفزايم . ( مؤلف )